|
Leonhard Euler
(1707 - 1783)
|
18. yüzyıl İsviçre'si, matematikçiler ailesinin en meşhur
matematikçisidir. Çağdaşları tarafından "Canlı Analiz" adı ile belirtilir.
Aynı zamanda; matematik tarihinde, en çok eser ortaya koyan matematikçi
olarak görülür. Kaynaklar, matematikle ilgili ortaya koyduğu eser sayısını
seksen olarak belirtir.
İsviçre'nin Bale şehrinde, 15 Nisan 1707 tarihinde doğmuştur. Ertesi yıl,
babası Paul Euler ve Annesi Merguerite Brucker ile birlikte, babasının
kalvinist papazı olduğu Bale şehrinin yakınındaki Richen köyüne yerleşti.
Genç yaşta Bale Üniversitesi'ne girerek teoloji ve İbranice öğrenimi de
gördü.
Büyük Petro'nun Rusya'ya getirdiği ressam Gsell'in kızı ile evlendi.
Çocuklarını çok severdi. Sekizi küçük yaşlarında ölen on üç çocuğu oldu.
1735 yılında aşırı çalışma sonucu beynine kan hücüm ederek, sağ gözünü
kaybetti. Gittikçe artan bir körlük sonucu, geri kalan ömrünü üzüntü
içerisinde geçirdi.
1736 yılında, karısının ölümü, O'na büyük üzüntü kaynağı oldu. Ertesi yıl,
ilk karısının üvey kardeşi Salomone A. Gsell ile evlendi. Başka bir büyük
felaket de, sol gözünü iyi etmek ümidi ile yapılan ameliyatın
muvaffakiyetsizlikle neticelenmesi oldu. Başlangıçta ameliyat başarılı
geçti. Sonraları, yaranın iltihaplanması sonucu, şiddetli acılar çekti.
7 Eylül 1983 tarihinde, 77 yaşında iken, beyin kanaması sonucu hayata
gözlerini kapadı.
İLMİ ŞAHSİYETİ
İlk matematik bilgilerini, babası Paul Euler'den aldı. İlahiyat öğrenimi
görmek üzere, Basel Üniversitesine gönderildi. Burada Jean (I) Bernovilli
'nin derslerine devam etti. O'nun oğulları ile yakın arkadaş oldu. Onlar,
Katerina I tarafından Saint-Betesburg'a çağrılınca, Euler de beraber
gitti. 1732 yılında, İsviçre'ye dönen Daniel Bernouilli'nin kürsüsünde,
O'nun yerini aldı. 1735 yılında, Mekanik Üstüne İnceleme (Traite Comple de
Mecanique) adlı kitabı yayımlandı. Bu eserdeki konular, analizin, hareket
bilimine uygulandığı ilk eserdir. 1741 yılında, Frederich II tarafından
Berlin'e davet edildi ve 1744 yılında, Berlin Akademisi Matematik Bölümü
Müdürü oldu.
Kendilerine oranla, bazı belirsiz fonksiyonların, bütün öteki
fonksiyonlardan daha büyük ve daha küçük olduğu eğrileri veya yüzeyleri
belirlemeye yarayan, Eş Çevreler Teorisi (Theorie des Isoperimetres) adlı
eserini bu sırada bitirdi. Euler, bu eserinde, konu ile ilgili çözümlerin
metodunu geliştirdi ve bunu genel bir formülle gösterdi. Aynı yıl,
Gezegenlerin ve Kuyrukluyıldızların Hareket Teorisi (Theroie du Mouvement
des Planetes et des Cometes) adlı eserini yayımladı. Mıknatıslanma Torisi
(Theroie de L' Aimantation) için, Paris Fen Akademisinin koyduğu ödülü
kazandı. Bu yıllarda, Prusya Kralı'nın istediği, balistik problemleri
çözdü. Kralın yeğeni, Anhalt-Dessau Prensesi, O'ndan fizik dersleri almak
istedi. Yine bu sırada, Sonsuz Küçükler Analizine Giriş (İntroduction in
Analysis İnfinitrom) (1748) ve Diferansiyel Hesabın Kuruluşları (İntotuones
Calculi Differeniolis) (1755) adlı iki eseri yayımlandı. Bu kitaplar, uzun
yıllar, konusu ile ilgili temel eserler sayıldı.
1776 yılında; Katerine II tarafından, Saint-Petersburg'a çağrıldığı
sırada, öbür gözünü de kaybetti. Fakat bu sakatlık, O'nu çalışmalarından
alıkoymadı ve İntegral Hesabın Kuruluşları (İnstitutiones Calculi
İntegralis) (1768-1770) adlı eserinin çıkmasına engel olmadı.
Paris Fen Akademisi, Euler'in birçok çalışmalarını mükafatlandırmıştı. Ay
teorisini, yeniden geliştirmesi için, 1770 ve 1773 yıllarında bir yarışma
açtı. Bu yarışmayı, Euler ve oğlu Johann Alberecht kazandı.
Euler, matematikte yeni olan; Euler Açıları, Euler Çemberi, Euler
Değişmezi, Euler Doğrusu, Euler Formülleri, Euler Fonksiyonu, Euler
şekilleri gibi, pek çok yeni kavramlar kazandırdı.
|
