|

Gauss
(1777 - 1855)
|
Alman astronomu, matematikçisi ve fizikçisidir. Daha çocukluğunda, erken
gelişmiş zekası, matematiğe karşı zekasıyla sivrildi ve Brounseweig
dükünün ilgisini çekti. Dük, okul masraflarını üzerine alarak O' nu
Göttingen Üniversitesine gönderdi. Henüz 16 yaşındayken Herschel'in 1781
de keşfettiği Uranüs gezegeninin yörünge elemanlarını hesaplayarak, Yer'in
bir noktasından yapılan ölçülerle, bu gezegenin yörünge elemanlarını
bulmaya yarayan ve günümüzde hala kullanılan bir metot ortaya koydu. 1798
de Helmesdt'e yaptığı bir inceleme gezisinden sonra, Braunschweig'a döndü
ve birkaç yıl içinde kendisini büyük matematikçiler sırasına koyacak bir
seri çalışma raporu yayımladı.
Sayılar üzerine incelemeleri topladığı Disqvisitiones Arithmetice'de
(Aritmetik Araştırmalara) (1805), eşitlikleri, ikinci dereceden şekilleri,
serilerin yakınsaklığını v.b. ele aldı. Piazzi tarafından 1810 da, küçük
gezen Cerez'in keşfinden sonra Gauss, çeşitli gökmekaniği araştırmaları
yaptı, hayatının sonuna kadar bağlı kalacağı Göttingen rasathanesine müdür
oldu (1807) .Theoria Motus Corporum Coelestium İn Sectionibus Conicis
Solem Ambientium (Konik kesitIi ? gökcisimlerinin güneş çevresindeki
hareket kuramı) (1808) adlı ünlü eserini yazd1. Legendre ile hemen aynı
zamanda düşündüğü ve daha önce 1797 de yararlandığı ?- en küçük kareler
metodundan (1821) başka, yanılmalar teorisi ve iki terimli denklemlerin
çözümü için genel bir metot buldu; uygun-tasvir üzerine araştırmalar,
yüzeylerin eğriliği ve Disqvisitiones Generales Carca Sperficien Curvas'ta
(eğri yüzeyler üzerine genel araştırmalar) (1827) , ispat ettiği ünlü
teoremi de yazmak gerekir. Bu teoreme göre, bükülebilen fakat uzatılamayan
bir yüzeyin eğriliği, yani eğriliklerinin çarpımı değişmez.
Göttingen ile Altona arasındaki meridyen yayının ölçülmesi sırasında
(1821,1824), Gussu, geodezi çalışmalarında ışıklı işaretler verebilmek
için, kendi adını taşıyan Helyotropu tasarladı. Optik alanında, eksene
yakın ışık ışınları için düzenlenmiş merkezi optik sistemlerinin genel
teorisini kurdu. Elektrikle özelIikle magnetizma ile ilgilendi, bu alanda
magnetometreyi icat etti. Ve Resultate Aus Den Beabochtungen Des
Manetischen Vereins (Yer magnetizmasının genel kuramı) (1839), adlı
eserinde, magnetizmanın, matematik teorisini formülleştirdi. Suclides'ci
olmayan hiperbolik geometrinin keşfinde, bu konuda hiç bir şey
yayımlamamış olmakla birlikte, Gauss, Balyai ve Labocewsky'den önce
çalışmalar yapmış ve başarı sağlamıştı. |