|
İçinde
bulunduğumuz yüzyılda yapılan bilimsel araştırmalar. göstermiştir ki;
trigonometriye ait temel bilgiler, 8. ile 16. yüzyıl Türk-İslam Dünyası
matematikçileri tarafından ortaya konulmuş ve belli bir noktaya kadar da
geliştirilmiştir. Bunun nedenini, şu şekilde açıklamak mümkündür.
Bilindiği gibi, 8. ile 16. yüzyılda Türk-İslam Dünyası'nın hemen
her yöresinde astronomi (gökbilim) çalışmaları ve bunun sonucu olarak da,
yoğun bir rasathane (gözlemevi) kurma çalışmaları vardı. Bu
rasathanelerdeki bilimsel çalışmalarda, astronomiye yardımcı olarak,
trigonometri kullanılmaktaydı.
Astronominin temelini teşkil eden küresel astronomi, doğrudan
doğruya, küresel trigonometrinin astronomiye uygulanmasından doğmuştur.
Gezegen ve uydu ile yıldızların gökküresindeki yerleri (koordinatları) ve
hareketleri ile ilgili hesaplamalar; küresel üçgenin, küresel
trigonometriye uygulanmasıyla elde edilebilmektedir. Dolayısıyla, o devir
Türk-İslam Dünyası'nda, Trigonometri müstakil bir bilim haline gelmiş ve
oldukça gelişmiştir.
8. ile 16. yüzyıl Türk-İslam Dünyası matematik ve astronomi
bilginlerinin hazırlamış oldukları "Ziyc" adlı eserin hepsinde, bugünkü
trigonometrinin temel bilgileri, ilk olarak ortaya konulmuştur. Gene bu
devir Türk-İslam Dünyası bilginleri, Batlamyos'un (Claidius ptolemeios
85-160) ünlü eseri, değişik tarihlerde değişik matematik ve astronomi
bilginleri tarafından mıcıstı (al-magesti) adıyla şerh edilmiştir. Bu
şerhlerde de, yer yer trigonometri bilgileri zenginleştirilip
geliştirildi.
Batı'da objektif olarak hazırlanmış, matematik tarihi ve
astronomi tarihi ile ilgili eserlerde, bu hükümlerin açık olarak
belirtildiğini görmek mümkündür. |